Spataderen

Ten tijde van de oprichting van de polikliniek hield men zich vooral bezig met de behandeling van open benen. In de loop der jaren is het zwaartepunt op het behandelen van spataderen komen te liggen. Een spatader is een kronkelige, knobbelige, uitgezette ader die door het niveau van de huid naar buiten puilt. Ze komen vooral voor op de benen, bij de vrouwen iets vaker dan bij de mannen. Mensen met spataderen hebben in veel gevallen klachten van vermoeide of zware benen, spanningsgevoel en pijn.

Maar er zijn ook mensen met flinke (vingerdikke) spataderen die nergens last van hebben. Hoe ontstaat zo’n spatader? Het hart pompt via de slagaders zuurstofrijk bloed naar de organen en weefsels. Het zuurstofarme bloed moet vervolgens via de aders weer terug naar het hart, wat door verschillende samenwerkende mechanismen bewerkstelligd wordt. Een daarvan is de kuitspierpomp, die de circulatie helpt bij het, tegen de zwaartekracht in, terugpompen van het bloed richting hart. Spieren in de voeten en de benen die zich spannen bij het lopen, knijpen in de aders.

 

Een ventielsysteem met kleppen in de aders zorgt dat het bloed alleen omhoog kan, richting hart. Dit ventielsysteem kan defect raken: als de aders uitrekken kunnen de kleppen zich niet meer sluiten en ontstaan er op die plekken uitstulpingen: het begin van de vorming van spataderen. Wanneer er geen maatregelen worden genomen om de plaatselijke stuwing van het bloed op te heffen, gaan steeds meer kleppen bloed doorlaten en komen er steeds meer spataderen bij.

In Terwolde worden spataderen behandeld met de zogenaamde sclerocompressietherapie, waarbij spataderen worden ingespoten met een vloeistof of een foam van de etsende stof aethoxysclerol waarbij na verloop van tijd ( 2 dagen ) de verbindweefseling van de vaatwanden goed op gang komt en zo de ader doet verdwijnen. Tijdens de behandeling worden de benen stevig gezwachteld met een korte rek zwachtel, waarbij na de laatste inspuitingen het bovenbeen nog 10 dagen en het onderbeen 14 dagen gezwachteld blijft. In plaats van de zwachtels kan gekozen worden voor het dragen ( na 2-3 dagen ) van elastische steunkousen, klasse 2
 

De bloedafvoer in de benen gaat voor 90% via het zogenaamde diepe en voor 10% via het oppervlakkige systeem. “Spataders zitten altijd in het oppervlakkige systeem”. het oppervlakkige systeem is een uitgebreid netwerk, een soort oerwoud van vaten, met verbindingen onderling en met het diepe systeem. Veel mensen zijn bang dat de capaciteit van de bloedafvoer vermindert wanneer spataders worden uitgeschakeld. Die angst is onnodig, want als je een spatader of een gedeelte daarvan dichtmaakt, haal je een klein deel van het oppervlakkige systeem weg. Dat is dus een heel gering gedeelte van het hele systeem. Bij dit alles gaan we uit van een goed functionerend diep systeem, wat we controleren met de plethysmografie. Wij gebruiken hiervoor de digitale photo plethysomgraaf (DPPG).

In de nabije toekomst zal dit met de echo-doppler gedaan worden wat bij de diagnose stelling sneller en effectiever werkt en waarbij de behandeling nog verfijnder gedaan kan worden.

Helaas komen spataderen na behandeling vaak weer terug. Bij recidive gaat het meestal om andere vaten. De kans dat een gesloten vat weer opengaat is ongeveer 10%. Onbehandelde spataderen kunnen problemen geven, maar het hoeft niet. Er zijn mensen met primaire spataderen die nauwelijks of geen klachten hebben en geen problemen! Maar anderen, die hun spataderen hebben gekregen na een zwangerschap of een doorgemaakte trombose, kunnen wel last krijgen. Men spreekt dan van secundaire spataderen. Zij hebben een grotere kans op bijvoorbeeld een open been of dermatologische aandoening die met spataderen kan samenhangen, zoals eczemen. Die moet je dus wel behandelen.

Preventie
Spataderen zijn over het algemeen een kwestie van aanleg. Daarnaast zijn er “aanzettende factoren” zoals:

   √   zwangerschap
   √   pilgebruik
   √   trombose
   √   overgewicht
   √   staand beroep

Bij staande beroepen is het schoeisel heel belangrijk. Schoenen moeten goede ondersteuning bieden aan de voeten. Dan krijg je een betere loopwijze en een betere pompwerking van de (kuit)spieren, en dus een betere bloedcirculatie. Je moet beslist geen hoge hakken dragen, want dan doet de kuitspierpomp het niet goed meer. Als je veel staat kun je proberen af en toe wat te lopen of loopbewegingen op de plaats te maken. En mocht je nou toch last krijgen? Bij beginnende last kun je steunkousen gaan dragen. Het beste is een elastische steunkous drukklasse 2, confectie of naar maat.

Klasse 1 is vergelijkbaar met “stay all day” kousen. Tegenwoordig kun je klasse 2 kousen ook in wat modieuzere tinten krijgen dan de ouderwetse huidskleur. De BSN (merk) producten zijn hier goed in!

Verder zijn steunkousen ook praktisch bij lange bus- of vliegreizen om te voorkomen dat je dikke voeten krijgt. Dan pas je aan het eind van de reis tenminste nog in je schoenen.